Suid-Afrika se grootste banke sê toestande in die kredietmark het verbeter, aangehelp deur strenger uitleenstandaarde en beter presterende leningsboeke.
Dit is een van die sleutelbevindings van BDO, Suid-Afrika se jongste Vlak 1-bankverslag, wat bevind het dat nie-presterende lenings ‘n hoogtepunt bereik het in die tweede helfte van 2024 en sedertdien gestabiliseer het, terwyl kredietverliesverhoudings terugbeweeg het na normale vlakke.
“Die kredietsiklus het definitief gedraai,” sê Kevin Hoff, BDO Suid-Afrika se direkteur en banksektorhoof vir finansiële dienste.
Volgens die Junie-verslag het verbruikers baat gevind by verkoelende inflasie en die aanvang van rentekoersverlagings, wat bygedra het tot laer kredietkoste en meer ruimte geskep het vir toekomstige kredietverlening.
Die verslag dui aan dat kredietverliesverhoudings genormaliseer het na die onderkant van deur-die-siklus-teikenreekse, terwyl “verbeterde risikomodellering en proaktiewe invorderings die migrasie van lenings na nie-presterende status suksesvol beperk het”.
Skuldversadiging
Experian se Verbruikersstandaardindeks het vanaf Desember 2024 tot verlede Desember van 4,04 tot 3,68 verbeter, wat ‘n 9%-verbetering op ‘n jaargrondslag verteenwoordig – hoewel skuld in sy indeks op R21,6 miljard was. Huisleningswanbetalings het met 20% verbeter, terwyl voertuigfinansieringswanbetalings met 12% verbeter het.
“Dit dui op die feit dat verbruikers van middel tot hoë welvaart – wat tipies kwalifiseer vir hoëkredietprodukte soos Huislenings – nou ‘n wending in die gety begin sien van die meedoënlose agteruitgang wat waargeneem word, het Experian gesê.
Experian het bygevoeg dat “dit kan verband hou met die hoë-welvaart einde van die mark wat ‘n punt bereik waar hulle nie meer van hierdie premium kredietprodukte kan aanneem nie.”
DebtBusters het ook ‘n verbetering in verbruikersskuldlas gerapporteer. Verbruikers wat in die eerste kwartaal van 2026 om skuldberading aansoek gedoen het, het 64% van hul huistoebetaling nodig om skuld te betaal, af van ‘n hoogtepunt van 73% in 2021.
Die skuldbestuursmaatskappy skryf van die verbetering toe aan opeenvolgende rentekoersverlagings en toegang tot tweepot-aftreespaargeld.
Hoë vlakke
Die gemiddelde aantal kredietooreenkomste per aansoeker was egter op die hoogste vlak sedert 2017, terwyl ongesekureerde skuldvlakke nou gemiddeld 23% hoër is as in 2021, het DebtBusters gesê.
Die Eighty20/XDS-kredietstresverslag vir die eerste kwartaal van die jaar het bevind dat agterstallige skuld op ‘n jaargrondslag met 13,9% toegeneem het, gedryf deur toenemende agterstallige skuld op kredietkaarte, voertuigfinansiering en persoonlike lenings. Dit het berig dat 35% van lenings in die kwartaal agterstallig was.
“Die voortslepende konflik in die Midde-Ooste sal waarskynlik die vooruitsigte verswak,” het die Eighty20/XDS Credit Stress Report gesê.
Hierdie verslag het bevind dat leningsaldo’s met 0,7% in die massakredietmark gestyg het, af in die middelklas, en met 7,2% gestyg in wat dit die “heavy hitters”-segment noem – die rykste 5% van Suid-Afrikaanse volwassenes met ‘n maandelikse inkomste wat wissel tussen R42 100 en R120 000. Studente en skoliere het gesien hoe skuld 14,4% toegeneem het.
Massa krediet probleme
Die Eighty20/XDS-kredietstresverslag het bevind die hoogste persentasie wanbetalers in die massakredietmark op 52%, studente en skoliere was verantwoordelik vir 45%, terwyl middelklaswerkers in die eerste kwartaal van die jaar op 43% en swaarkryers op 24% was.
DebtBusters het eweneens gewaarsku dat finansiële stres wydverspreid bly ondanks verbeterde toestande. Dit het bevind dat 96% van verbruikers wat aansoek doen vir skuldberading ‘n persoonlike lening gehad het, terwyl 61% ‘n betaaldaglening gehad het en 78% gereeld op kredietkaarte staatgemaak het.
Teen daardie agtergrond voer Hoff aan dat banke in ‘n sterker posisie uit ‘n moeilike tydperk gekom het. Kredietverliesverhoudings het vanaf 2023-hoogtepunte genormaliseer, terwyl banke verhoogde verwagte kredietverliesdekkingsbuffers behou het.
Die verslag beklemtoon ook groeiende bydraes van fooi-inkomste, versekering en digitale bankinkomste namate banke by ‘n laer rentekoersomgewing aanpas. “Dit gesê, die breër markagtergrond lyk nie meer so rooskleurig nie,” het Hoff gesê.
Hoff het bygevoeg dat “aanhoudende onsekerhede, wat wissel van geopolitieke spanning tot ongelyke streeksgroei, beteken dat terwyl die pyplyn vorentoe belofte toon, die voorwaardes vir die volgende fase van uitbreiding teen ‘n meer uitdagende omgewing getoets sal word.”
IOL BESIGHEID
