Terwyl laer rentekoerse die afgelope maande bekostigbaarheid vir baie kopers verbeter het, skep banke se vereistes vir groter deposito’s ‘n nuwe struikelblok vir diegene wat hoop om die eiendomsmark te betree.
Banke het al hoe versigtiger geword te midde van voortdurende ekonomiese onsekerheid en inflasionêre druk. Terwyl depositovereistes in Mei nie noemenswaardig gestyg het nie, was die gemiddelde deposito wat in die tweede kwartaal van vanjaar van kopers vereis is 21% hoër as ‘n jaar gelede.
Terselfdertyd plaas stygende huispryse bykomende druk op aspiranthuiseienaars. BetterBond se Junie Property Brief rapporteer jaar-tot-jaar huisprysgroei van 8,6% vir alle kopers en 9% vir eerstekeerkopers – ver bo inflasie. In Mei het die gemiddelde huisprys vir alle kopers bo R1,7 miljoen gebly, terwyl die gemiddelde koopprys vir eerstekeerkopers R1,4 miljoen was.
Die opwaartse neiging in depositovereistes vergroot die gaping tussen diegene wat gereed is om te koop en diegene wat op die kantlyn bly terwyl hulle voldoende spaargeld opbou. Gelukkig was die impak van hoër depositovereistes minder ernstig vir eerstekeerkopers, wie se gemiddelde depositovereistes met net 7,3% op ‘n jaargrondslag toegeneem het.
Konserwatiewe lenings
Terwyl banke finansieel sterk bly, volg baie ‘n meer konserwatiewe benadering tot nuwe lenings as ‘n beskerming teen ekonomiese onsekerheid. Daar is gehoop dat banke ten spyte van inflasionêre druk en geopolitieke onsekerheid ‘n meer akkommoderende uitleenstandpunt sou handhaaf. Groot banke het stewige finansiële resultate en bestendige groei in netto bates gerapporteer. Die verhouding van wanbetalingslenings relatief tot totale bates het ook sedert 2020 met 15% afgeneem, wat leningsboeke in hul gesondste toestand hierdie dekade gelaat het.
Risikobepaling
Banke neem gewoonlik verskeie faktore in ag wanneer hulle ‘n huisleningaansoek beoordeel, insluitend ‘n koper se deposito, bekostigbaarheid, inkomstestabiliteit en kredietrekord. ’n Sterker finansiële profiel verbeter oor die algemeen ’n koper se kanse om ’n verband te bekom en kan ook ’n gunstiger rentekoers tot gevolg hê.
BetterBond Huislenings beveel ‘n deposito van minstens 10% aan wanneer om ‘n verband aansoek gedoen word. Dit verbeter nie net ‘n koper se risikoprofiel nie, maar dui ook op ‘n ernstige voorneme om te koop. Vir ‘n eerste koper wat ‘n eiendom van R1,4 miljoen koop, is ‘n 10% deposito gelyk aan R140 000. ‘n 7,3% verhoging in depositovereistes sal dit opstoot tot ongeveer R150 220 – ‘n bykomende R10 220 wat kopers sal moet spaar voordat hulle die mark betree.
Om die uitdaging te oorkom
Hoër depositovereistes skep uitdagings op verskeie fronte. Voornemende kopers moet meer spaar voordat hulle om ‘n verband aansoek doen, terwyl hoër deposito’s ook die vraag kan demp en koopaktiwiteit kan onderdruk as sommige kopers hul aankoopbesluite uitstel.
Alhoewel meer veeleisend is, hoef hoër depositovereistes egter nie die huiskoopreis te ontspoor nie. Kopers wat ‘n groter deposito kan bydra, sal minder moet leen, wat maandelikse terugbetalings en die totale koste van die lening mettertyd verminder. Verder, hoe hoër die deposito, hoe beter is die kans om ‘n verband te verseker, aangesien dit aan banke sein dat ‘n koper ‘n laer uitleenrisiko het. Hulle sal dus meer geneig wees om ‘n laer rentekoers te bied.
Verbeterde kanse op verbandgoedkeuring
Daar is verskeie maniere waarop kopers hul kanse op goedkeuring kan verbeter ondanks strenger uitleenvoorwaardes. Dit is belangrik om die huiskoopreis te begin met ‘n duidelike begrip van hoeveel jy kan bekostig en wat jy realisties kan spaar vir ‘n geskikte deposito. BetterBond se aanlyn bekostigbaarheidsakrekenaar gee ‘n aanduiding van wat kopers kan bekostig op grond van maandelikse inkomste. As ‘n algemene riglyn, moet verbandterugbetalings nie 30% van bruto maandelikse inkomste oorskry nie.
Om met kundiges te werk, insluitend ‘n verbandopsteller, kan ook ‘n koper se kanse om finansiering te bekom aansienlik verbeter. Deur meer as een bank te nader, kan ‘n verbandopsteller dalk ‘n gunstiger uitleenkoers verseker, wat die impak van ‘n hoër depositovereiste kan versag. Terwyl een bank dalk ‘n streng deposito van 10% of 15% vereis op grond van hul huidige risiko-aptyt, is ‘n ander dalk bereid om na ‘n 100%-leningsproduk vir dieselfde finansiële profiel te kyk. Werk met ‘n verbandopsteller verseker dat ‘n aansoek deur verskeie leners oorweeg word.
Alhoewel verhoogde depositovereistes bygedra het tot ‘n marginale afname in huisleningsaansoeke gedurende Mei, bly die mark veerkragtig. Verbandaansoeke vir die tydperk van April tot Junie was 12% hoër as vroeg in 2020. Bemoedigend het huisleningsaansoeke ook met 12,5% toegeneem sedert die laagtepunt bereik is ná die rentekoersverhogingsiklus wat in November 2021 begin het.
Die vraag na behuising bly sterk, en terwyl die mark aanpas by veranderende uitleenvoorwaardes, kan kopers wat versigtig beplan, hul finansiële posisie versterk en kundige leiding soek, steeds geleenthede vind om hul huiseienaarskapaspirasies te verwesenlik.
* Bendall is die nasionale verkoopshoof by BetterBond.
PERSOONLIKE FINANSIES
