Suid-Afrika se verskansingsfondsbedryf het ‘n sterk prestasie in 2025 gelewer en die jaar geëindig met bates onder bestuur van R216 miljard, fonds van fondse uitgesluit, aangesien verbeterde marktoestande en groeiende kleinbeleggersdeelname groei aangevuur het.
Die jongste jaarlikse verskansingsfondsstatistieke wat deur die Vereniging vir Spaar en Belegging Suid-Afrika (Asisa) vrygestel is, toon dat bedryfsbates met 17% toegeneem het vanaf R185 miljard aan die einde van 2024. Die bates is versprei oor 219 verskansingsfondse wat deur 13 bestuursmaatskappye bestuur word wat verskansingsfondsskemas bedryf.
Terwyl netto invloei bygedra het tot die bedryf se uitbreiding, het beleggingsprestasie die primêre drywer van groei gebly.
Hayden Reinders, sameroeper van die Asisa Hedge Funds Staande Komitee, het gesê die bedryf het netto invloei van R6 miljard gedurende die 12 maande tot einde Desember 2025 gelok, maar sterk markopbrengste het die grootste deel van die toename in bates onder bestuur uitgemaak.
Een van die belangrikste ontwikkelings gedurende die jaar was die groeiende oorheersing van kleinhandelverskansingsfondse.
Vir die eerste keer sedert verskansingsfondse ‘n dekade gelede formeel in Suid-Afrika gereguleer is, het die kategorie Suid-Afrikaanse Kleinhandelverskansingsfondse die kategorie Suid-Afrikaanse Gekwalifiseerde Beleggerverskansingsfondse oortref wat bates onder bestuur betref.
Kleinhandelverskansingsfondse het aan die einde van Desember 2025 56,6% van die totale bedryfsbates uitgemaak, wat ‘n merkbare verskuiwing in beleggersgedrag merk.
Toe verskansingsfondse in 2015 onder regulering gebring is, is die mark in twee kategorieë verdeel: Suid-Afrikaanse Kleinhandelverskansingsfondse en Suid-Afrikaanse Gekwalifiseerde Beleggerverskansingsfondse. Vir die volgende dekade het gekwalifiseerde beleggersverskansingsfondse konsekwent die groter deel van bedryfsbates gehou, wat 2024 met 56% van die mark geëindig het.
Kleinhandelverskansingsfondse is onderhewig aan strenger regulatoriese vereistes rakende beleggingsblootstelling en risikobestuur en is oor die algemeen toeganklik vir beleggers wat aan minimum beleggingsvereistes van ongeveer R50 000 kan voldoen.
Gekwalifiseerde beleggersverskansingsfondse, daarenteen, is ontwerp vir gesofistikeerde beleggers met ‘n sterk begrip van verskansingsfondsstrategieë en -risiko’s en vereis tipies ‘n minimum belegging van R1 miljoen.
Volgens Reinders was kleinhandelbeleggers die sleutelbydraers tot bedryfsgroei gedurende 2025.
Die kleinhandelverskansingsfondskategorie het netto invloeie van R9,1 miljard gedurende die jaar gelok, terwyl gekwalifiseerde beleggersverskansingsfondse netto uitvloeie van R4,3 miljard ervaar het.
Beleggers verkies multistrategiefondse
Die veranderende samestelling van vloei het ook verskuiwende beleggersvoorkeure aan die lig gebring.
Beide kleinhandel- en gekwalifiseerde beleggersverskansingsfondse word volgens beleggingstrategie gegroepeer, insluitend Lang-Kort Aandele, Multi-strategie, Vaste Inkomste en Ander.
Histories was lang-kort-aandelestrategieë een van die gewildste verskansingsfondsbeleggings. In 2025 het beleggers egter toenemend multi-strategiefondse bevoordeel, aangesien hulle groter diversifikasie te midde van onsekere marktoestande gesoek het.
Lang-kort-aandele-verskansingsfondse, wat opbrengste soek deur lang posisies in aandele te kombineer met kortverkoopstrategieë wat voordeel trek uit dalende pryse, het aansienlike onttrekkings ervaar.
Kleinhandel-lang-kort-aandele-verskansingsfondse het netto uitvloei van R1,7 miljard aangeteken, terwyl gekwalifiseerde lang-kort-aandelefondse netto uitvloei van R5,6 miljard gehad het.
Daarenteen het multi-strategie-verskansingsfondse as die duidelike wenners na vore getree.
Kleinbeleggers het ‘n rekord R7,5 miljard in multi-strategiefondse gerig, terwyl gekwalifiseerde beleggers ‘n verdere R1,1 miljard bygevoeg het.
Hierdie fondse kombineer ‘n verskeidenheid beleggingsbenaderings en bateklasse, wat die afhanklikheid van enige enkele marksegment of strategie verminder om opbrengste te genereer.
Vaste-inkomste-verskansingsfondse het ook sterk steun van kleinhandelbeleggers gelok en netto invloei van R3,3 miljard gedurende die jaar gelok. Hierdie portefeuljes fokus op instrumente en afgeleide instrumente wat aan rentekoersmarkte gekoppel is.
In die gekwalifiseerde beleggerssegment het vaste-inkomste-verskansingsfondse meer beskeie invloei van R226 miljoen gelok.
Intussen het vloei na die kleinhandel “Ander” verskansingsfondskategorie grootliks onveranderd gebly, met netto invloei van net R10 miljoen. Gekwalifiseerde beleggersfondse binne dieselfde kategorie het netto uitvloeie van R46 miljoen aangeteken.
Regulerende ontwikkelings kan groei ondersteun
As ons vorentoe kyk, is die bedryf optimisties dat onlangse beleidsontwikkelings bykomende ondersteuning vir verskansingsfondsgroei kan bied.
In sy jongste begrotingsoorsig het die Nasionale Tesourie erken dat kollektiewe beleggingskemas en kleinhandelverskansingsfondse goed gereguleerde beleggingsinstrumente bly en ‘n belangrike rol speel om spaargeld aan te moedig.
Die tesourie het ook aangedui dat voorgestelde wysigings aan die belasting van hierdie produkte sal poog om besparing te bevorder terwyl dit groter belastingsekerheid vir beleggers bied.
Volgens Reinders is die aankondiging bemoedigend, al moet gedetailleerde voorstelle nog vrygestel word.
Hy meen groter belastingsekerheid kan die aantrekkingskrag van kleinhandelverskansingsfondse versterk en beleggers aanmoedig om voort te gaan om kapitaal aan die sektor toe te wys.
Nasionale Tesourie het verder aangedui dat gekwalifiseerde beleggersverskansingsfondse afsonderlik van die breër kollektiewe beleggingskema-belastinghervormings oorweeg sal word.
Reinders het gesê voortgesette betrokkenheid tussen reguleerders en belanghebbendes in die bedryf sal help om broodnodige duidelikheid vir beleggers en fondsbestuurders te verskaf.
“Ons is ook optimisties dat die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor sy hersiening van Raadskennisgewing 90 sal hervat. In sy huidige vorm verhoed BN90 langtermyn-effektetrustportefeuljes om in verskansingsfondse te belê, al word hulle ook as kollektiewe beleggingskemas gereguleer, en toekomstige betrokkenheid kan ook verdere belegging in kleinhandelverskansingsfondse toelaat, wat deur die bedryf verwelkom sal word.”
Sou hierdie regulatoriese hervormings voortgaan, glo deelnemers in die bedryf dat hulle bykomende beleggingsvloei kan ontsluit en toegang tot verskansingsfondse verder kan verbreed, veral onder kleinbeleggers.
Na ‘n jaar gekenmerk deur sterk markprestasie, rekord-invloei na multi-strategie-portefeuljes en ‘n historiese verskuiwing na kleinhandeldeelname, gaan die verskansingsfondsbedryf 2026 in met groeiende momentum en versigtige optimisme.
PERSOONLIKE FINANSIES
