Voeg dit by Malek|Gepubliseer
‘n Bedrogklag teen die Kaapstadse prokureur, sakeman en eiendomsontwikkelaar Henk van Aswegen is deur die staat teruggetrek, wat ‘n vyf jaar lange regstryd tot ‘n einde gebring het wat volgens hom aansienlike reputasie-, finansiële en persoonlike skade berokken het.
Die saak is verlede week in die Gespesialiseerde Handelsmisdaadhof in Pretoria teruggetrek nadat die kantoor van die Direkteur van Openbare Vervolging in Gauteng tot die gevolgtrekking gekom het dat daar geen redelike vooruitsig op ‘n suksesvolle vervolging is nie.
Van Aswegen (59) van Melkbosstrand is in 2021 in hegtenis geneem op aantygings wat verband hou met ‘n langdurige kommersiële dispuut waarby die Bendor Meadows-residensiële ontwikkeling in Polokwane betrokke is. Die klag het gesentreer op bewerings dat ‘n faktuur ter waarde van ongeveer R1,2 miljoen, wat deel uitgemaak het van arbitrasieverrigtinge, bedrieglik was.
Die bewerings is later na bedrog gewysig, met die klaer wat beweer het dat die faktuur waarop in die arbitrasieproses staatgemaak is, nooit verskuldig of betaalbaar was nie.
Vir Van Aswegen is die onttrekking die einde van ‘n regsbeproewing wat as ‘n kommersiële dispuut begin het, maar in kriminele verrigtinge ontwikkel het.
“Dit was vyf jaar se skade wat nie eenvoudig ongedaan gemaak kan word deur die terugtrekking van ‘n klag nie,” het Van Aswegen gesê. “Geen hof het my aan bedrog skuldig bevind nie. Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens SAID, in direkte kontras met vorige mediapublikasies, het geen bevinding van bedrog teen my gemaak nie. Die siviele saak deur die klaer wat bedrog beweer, gebaseer op presies dieselfde bewerings as die strafsaak, het eenparig misluk in die Hooggeregshof, die appèlhof en die Hooggeregshof van Appèl teen die klaerkoste, met koste en strafbevel.
“Tog, in skrille kontras met die siviele bevinding, is ek gearresteer, aangehou, in die openbaar beskuldig en gedwing om te leef onder die gewig van ‘n kriminele saak wat nooit daardie punt moes bereik het nie,” het hy gesê.
Die dispuut het ontstaan uit ‘n samewerkingsooreenkoms tussen Jacobs & Van Aswegen Property Developers CC en GP Smith Letting (Edms) Bpk met betrekking tot die Bendor Meadows-ontwikkeling. Nadat onenigheid tussen die partye ontstaan het, het die saak tot arbitrasie en later tot litigasie oorgegaan.
Luidens die oorspronklike klagstaat het Van Aswegen na bewering ‘n vals faktuur van R1 211 724,76 tydens arbitrasieverrigtinge teen GP Smith Letting ingedien. Hy het die bewerings deurgaans ontken.
In Augustus 2021 het die hooggeregshof GP Smith Lettings se skadevergoedingseis van die hand gewys, wat gegrond was op bewerings dat die faktuur bedrieglik was. Die hof het bevind dat die maatskappy nie daarin geslaag het om bedrieglike wanvoorstelling te bewys nie en het die eis met koste van die hand gewys.
Ondanks die uitspraak het die strafregtelike ondersoek voortgegaan.
Van Aswegen beweer hy het kort ná die hooggeregshofuitspraak ’n anonieme WhatsApp-boodskap ontvang wat sê: “Sleg die siviele aangeleentheid op en die Valke vlieg weg.”
Dae later is hy deur ‘n ondersoekbeampte van Polokwane in hegtenis geneem.
Volgens Van Aswegen is hy voorheen ingelig dat die ondersoek onvolledig is en dat hy geleentheid gegun sal word om ’n verklaring af te lê. Hy sê dié geleentheid is nooit aan hom gegun voor sy arrestasie nie.
Van Aswegen het ná sy inhegtenisneming sewe dae in aanhouding in Polokwane deurgebring voordat borgtog van R5 000 toegestaan is ná ‘n dringende hooggeregshofaansoek wat deur sy vrou, prokureur Susan van Aswegen, gebring is.
Hy voer verder aan dat hy op ‘n Interpol-rooilys geplaas is en dat borgtog teengestaan is op grond daarvan dat hy as ‘n vlugrisiko beskou is.
“Om as ’n prokureur, ’n man en ’n bekende sakeman vir ’n week saam met veroordeelde moordenaars en huisbrekers in polisieselle te sit, met die wete dat die bewerings teen jou klaarblyklik vals is, is iets wat ek niemand sal toewens nie.
“Die trauma eindig nie wanneer jy uitstap nie. Dit volg jou in jou besigheid, jou familie, jou naam en jou toekoms,” het hy gesê.
Die strafsaak is voorlopig teruggetrek in die Gespesialiseerde Kommersiële Misdaad wat die SAID enige nadelige bevindings teen Van Aswegen gemaak het.
Die saak is daarna na Pretoria oorgeplaas nadat Van Aswegen se regspan aangevoer het dat dit nie meer binne die jurisdiksie van die Polokwane-hof val nie.
Intussen het die siviele litigasie deur die howe voortgegaan.
Drie appèlregters het die hooggeregshof se afwysing van GP Smith Letting se saak eenparig bekragtig en bevind dat daar geen grondslag was om tot die gevolgtrekking te kom dat bedrieglike wanvoorstelling plaasgevind het nie.
Die maatskappy het later verlof tot appèl aangevra na die Hoogste Hof van Appèl, wat die aansoek geweier het op 30 April 2025. ‘n Verdere heroorwegingsaansoek by die President van die Hoogste Hof van Appèl is in Desember 2025 met koste van die hand gewys. ‘n Daaropvolgende aansoek by die Konstitusionele Hof is later teruggetrek.
Die SAID het ook die betrokke faktuur ondersoek. Volgens hofrekords het die inkomstediens sy oudit in April 2015 afgehandel sonder om enige nadelige bevinding van bedrog of wangedrag te maak. ‘n Daaropvolgende SAID-eedsverklaring het bevestig dat die faktuur nie deel van ‘n BTW-inseteis uitmaak nie en dat die oudit sonder kwessie afgehandel is.
Susan van Aswegen van VA Prokureurs en Aktebesorgers, wat haar man verteenwoordig het, het gesê die bewerings is oor etlike jare aan uitgebreide geregtelike ondersoek onderwerp en dat hy deurgaans geregverdig is.
Terwyl hy die terugtrekking van die strafregtelike klag verwelkom het, het Van Aswegen gesê die gevolge van die saak sal nie oornag verdwyn nie.
“Om skoongemaak te word is een ding. Herbou na jare van openbare agterdog, emosionele spanning en besigheidskade is ‘n ander. Wanneer kriminele bewerings sonder behoorlike grondslag gemaak word, begin die straf lank voordat enige hof ‘n bevinding gemaak het. Dit is die menslike natuur,” het hy gesê.
Van Aswegen het bevestig dat hy van voorneme is om siviele stappe teen die klaer, die ondersoekbeampte en ander betrokke by die saak in te stel.
“Dit kan nie bloot as ‘n administratiewe fout hanteer word nie. Daar moet aanspreeklikheid wees wanneer mense deur die strafregstelsel gesleep word, waar geen ordentlike ondersoek plaasgevind het nie behalwe om ‘n saak in opdrag van ‘n klaer te bou oor bewerings wat howe en owerhede uiteindelik nie ondersteun nie,” het Van Aswegen gesê.
Die saak het ‘n hernude debat oor die gebruik van kriminele klagtes in kommersiële geskille en kommer dat kriminele prosesse as hefboom in siviele aangeleenthede gebruik kan word.
Regskommentators en sakeleiers het toenemend gewaarsku dat die misbruik van strafregtelike verrigtinge vertroue in die regstelsel kan ondermyn terwyl dit onsekerheid vir entrepreneurs en beleggers skep.
Vir Van Aswegen strek die saak verder as sy persoonlike ervaring.
“Ek moes veg vir my goeie naam en vir dié van my vrou en familie, en belangrik vir my toekoms. Baie mense het nie die hulpbronne, ondersteuning of regskennis om hierdie soort beproewing te oorleef nie, of net tou op te gooi. Dit is hoekom hierdie gesprek saak maak, en daarom moet ek siviele eise instel. Dit sal ander ook in die toekoms bevoordeel,” het hy gesê.
PERSOONLIKE FINANSIES
