Andrew Daniels|Gepubliseer
Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) streef na die verhaal van etlike miljoene rande se uitstaande maatskappybelastingskuld van ‘n direkteur in sy persoonlike hoedanigheid as die maatskappy se verteenwoordigende belastingbetaler. As sodanig beskou die SAID die individu as verantwoordelik vir die onderneming se finansiële bestuur, insluitend die betaling van sy belastingverpligtinge.
Uit ‘n onlangse Kennisgewing van Persoonlike Aanspreeklikheid aan die direkteur is dit duidelik dat die SAID nou aktief sy magte kragtens die Wet op Belastingadministrasie (TAA) gebruik, sodat verteenwoordigende belastingbetalers soos direkteure en openbare beamptes persoonlik aanspreeklik gehou kan word vir maatskappybelastingskuld.
Die SAID het al geruime tyd gewaarsku dat hy verteenwoordigende belastingbetalers in hul persoonlike hoedanigheid aanspreeklik sal hou vir uitstaande maatskappybelasting. Dié waarskuwing vertaal nou in werklike afdwinging, soos blyk uit onlangse sake waar die SAID na direkteure se beursies gekom het.
Die SAID stel sy saak uiteen
In een so ‘n geval meld die SAID-kennisgewing dat die belastingaanspreeklikheid onder andere ontstaan het uit die nie-indiening van belastingopgawes, wat gelei het tot beraamde aanslae, en/of die indien van belastingopgawes met óf gedeeltelike, laat of geen betaling. Die bedrag wat Sars poog om in te vorder, sluit bykomende belasting, boetes en/of rente in.
Die SAID wys veral op inligting wat van derde partye verkry is wat daarop dui dat belasting teruggehou is, maar nie oorbetaal is nie, en dat die maatskappy moontlik die finansiële middele gehad het om sy verpligtinge op die betrokke tydstip wettig te vereffen.
Die SAID sê hy kan regstreekse herstelstappe teen die individu as die verteenwoordigende belastingbetaler begin. Dit kan insluit die uitreiking van kennisgewings aan banke of enigiemand wat geld as gevolg van die direkteur hou, die indiening van gesertifiseerde verklarings by die betrokke hof, wat die effek van ‘n siviele vonnis het, en selfs die sekwestrasie van die direkteur se persoonlike boedel.
‘n Sterk wetlike raamwerk agter persoonlike aanspreeklikheid
Artikel 180 van die TAA bemagtig die SAID om derde partye persoonlik verantwoordelik te hou vir ‘n maatskappy se belastingskuld indien:
- Die persoon “beheer of is gereeld betrokke by die bestuur van die algehele finansiële sake van ‘n belastingbetaler”; en
- Die SAID bepaal dat die persoon nalatig of bedrieglik opgetree het rakende die belastingbetaler se belastingskuld.
Hierdie aanspreeklikheid strek verder as die kernbelastingbedrag om verwante boetes en rente in te sluit.
Boonop is persoonlike aanspreeklikheid nie beperk tot individue wat formeel finansiële rolle binne die maatskappy beklee nie. Enige persoon wat betrokke is by finansiële besluitneming, hetsy dit ‘n direkteur, aandeelhouer of finansiële beampte is, kan aanspreeklik gehou word indien hul gedrag bydra tot nie-nakoming.
Daarbenewens lê artikels 153 tot 155 van die TAA aanspreeklikheid op ‘n verteenwoordigende belastingbetaler, met verwysing na enigiemand wat verantwoordelik is vir die bestuur van die maatskappy se belastingsake.
Behalwe vir finansiële herstel, het die SAID ook die gesag om strafregtelike verrigtinge in gepaste omstandighede voort te sit, wat die belange vir nie-nakoming verder verhoog.
‘n Nou venster om te reageer
Die direkteur is toegelaat om vertoë te rig waarom hy nie persoonlik aanspreeklik gehou moet word nie. Die bewyslas wat op hom geplaas is, was egter aansienlik.
Sars vereis:
- ‘n gedetailleerde skriftelike verduideliking vir die nie-betaling van belasting;
- ‘n volledige weergawe van hoe maatskappyfondse gedurende die betrokke tydperk aangewend is; en
- gesertifiseerde bankstate, finansiële state en bestuursrekeninge wat tot vyf jaar dek.
Waar enige van die gevraagde materiaal nie beskikbaar was nie, is ‘n skriftelike verduideliking vereis, het die SAID gesê. Alle voorleggings moes binne 10 werksdae gedoen word.
Versuim om dit te doen kan daartoe lei dat die SAID voortgaan om die direkteur persoonlik aanspreeklik te hou kragtens die relevante bepalings van die TAA.
Verteenwoordigende belastingbetalers moet kennis neem: dit is geen ledige waarskuwings nie
In ’n afsonderlike saak het die SAID sake verder eskaleer deur ’n Kennisgewing van Persoonlike Aanspreeklikheid – Finale Eis uit te reik aan ’n direkteur wat versuim het om voldoende op vroeëre korrespondensie te reageer. Ondanks die feit dat hy toegelaat is om redes te verskaf waarom hy nie persoonlik aanspreeklik gehou moet word nie, het die direkteur nie aan Sarss se vereistes voldoen nie.
Gevolglik het die belastingowerheid bevestig: “Die SAID het gevolglik besluit om jou in jou persoonlike hoedanigheid aanspreeklik te hou ingevolge artikel 155, 157 en/of artikel 180 saamgelees met artikel 184(2) van die Wet op Belastingadministrasie 28 van 2011.”
Die direkteur is slegs 10 werksdae gegun om die uitstaande bedrag te vereffen, by gebreke waarvan die SAID sonder verdere kennisgewing met invorderingstappe teen die direkteur persoonlik sou begin.
In albei gevalle het die SAID beperkte tydraamwerke opgelê waarbinne belastingbetalers remedies kon soek, soos ‘n kompromie van belastingskuldaansoek of ‘n betalingsreëling.
Van teoretiese risiko tot praktiese werklikheid met ernstige persoonlike gevolge
Met die SAID wat aktief die magte tot sy beskikking onder die TAA afdwing om individue aanspreeklik te hou waar maatskappye nie hul belastingverpligtinge nakom nie, is persoonlike aanspreeklikheid in teorie nie meer ‘n risiko nie, maar ‘n praktiese werklikheid wat ernstige persoonlike gevolge inhou.
Die jongste Sars-kennisgewings bevestig dat nie-nakoming baie meer riskant geword het vir diegene wat verantwoordelik is vir ‘n maatskappy se finansiële bestuur, wat die indiening van belastingopgawes en algemene belastingverpligtinge insluit.
Direkteure en verteenwoordigende belastingbetalers moet verseker dat maatskappybelastingsake behoorlik bestuur word, dat alle opgawes ingedien word en dat enige uitstaande aanspreeklikhede sonder versuim aangespreek word, of die risiko loop om soortgelyke kennisgewings te ontvang.
* Daniels is die hoof van belastingomstredenheid en geskilbeslegting by Tax Consulting SA.
PERSOONLIKE FINANSIES
