Die Suid-Afrikaanse Reserwebank het vir nou sy groeivooruitsigte bestendig gehou, selfs al neem globale risiko’s toe en inflasiedruk toeneem.
“Vir eers is ons groeiprojeksies grootliks onveranderd,” het goewerneur Lesetja Kganyago gister gesê tydens sy aankondiging van die bank se besluit om die prima uitleenkoers onveranderd op 10,25% te hou.
Kganyago het egter gewaarsku dat die risiko’s vir die vooruitsigte nou na die negatiewe kant gedraai is, al verwag die bank dat groei oor die volgende paar jaar tot sowat 2% sal styg. Die ekonomie het in 2025 met 1,1% gegroei.
“Suid-Afrika het onlangs belangrike makro-ekonomiese vordering gemaak, met ‘n laer inflasieteiken, verbeterde fiskale vooruitsigte en bestendiger groei. Omsigtige monetêre beleid sal help om hierdie winste te handhaaf, ondanks moeilike wêreldtoestande,” het Kganyago gesê.
Wêreldwye onsekerheid
Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) het gister Suid-Afrika se groeivoorspelling saam met baie lande afgesny en die impak van stygende oliepryse en wêreldwye onsekerheid uitgelig.
Die OESO verwag nou dat Suid-Afrika se ekonomie met 1,1% sal groei, laer as ‘n vorige skatting van 1,2% vanjaar, aangesien hoër energiekoste op aanvraag weeg. Vir 2027 sien die globale liggaam egter ‘n wins van 0,2 persentasiepunte tot 1,7%.
Globale BBP-groei sal na verwagting in 2026 tot 2,9% verminder voordat dit in 2027 tot 3,0% sal styg.
“‘n Beduidende afwaartse risiko vir die vooruitsigte is dat aanhoudende ontwrigting van uitvoer uit die Midde-Ooste wat energiepryse selfs verder verhoog as wat veronderstel is en tekorte aan sleutelkommoditeite vererger, bydra tot inflasie en groei verminder,” het die organisasie gesê.
Inflasie risiko’s
Terselfdertyd neem inflasierisiko’s toe. Die OESO het gesê inflasie sal waarskynlik vanjaar tot 3,9% toeneem, voordat dit in 2027 tot 3,3% verminder, soos brandstof- en energiekoste deur die ekonomie vloei. Februarie se druk was presies in lyn met die SARB se teiken van 3%.
Nolan Wapenaar, hoof van vaste-inkomste en mede-beleggingshoof by Anchor Capital, het gesê die SARB het ook sy wesensinflasievoorspelling vir 2026 opwaarts hersien na 3,7% vanaf Januarie se 3,3%-voorspelling.
“Vir 2027 en 2028 verwag hy nou ‘n inflasiekoers van onderskeidelik 3,3% en 3,0%,” het Wapenaar gesê.
Daar is egter risiko’s aan dié syfers, met die sentrale bank se modellering wat aandui dat inflasie tot so hoog as 5% kan styg, ‘n vlak wat laas in November 2024 gesien is.
Twee scenario’s
Kganyago het gesê die bank het twee scenario’s gemodelleer.
In die eerste duur die konflik vir sowat twee maande voort, met oliepryse wat gemiddeld naby aan $100 per vat is en die rand wat met sowat 5% verswak teenoor die dollar. In hierdie geval styg inflasie bo 4%, wat een bykomende rentekoersverhoging vanjaar vereis voordat inflasie teen 2027 na die 3%-teiken terugkeer.
In ’n ernstiger scenario duur die oorlog vir meer as ’n jaar, met oliepryse wat bo $100 per vat bly en die rand sowat 10% swakker. Onder hierdie toestande oorskry inflasie 5%, en verskeie rentekoersverhogings sal nodig wees voordat inflasie teen 2028 na die teiken terugkeer, het hy gesê.
“In beide gevalle is groei aanvanklik swakker, maar daar is later ‘n bietjie inhaal,” het Kganyago gesê.
Afwaartse risiko’s
Stephan Potgieter, uitvoerende hoof van BetterHome Group Mortgage Origination en BetterBond, het gesê hoewel die ekonomie ‘n mate van momentum getoon het, bly onsekerheid hoog.
“Hoewel die ekonomie vanjaar bemoedigende tekens van momentum getoon het, met BBP-groei wat op sowat 1,6% geprojekteer word, bly die impak van langdurige geopolitieke spanning onseker,” het hy gesê.
Lara Hodes, ekonoom van Investec, het gesê hoewel plaaslike groeivoorspellings “grootliks onveranderd bly”, het die risiko’s vir die vooruitsigte stewig na die nadeel verskuif.
Die bank se BBP-groeivoorspelling van 1,4% kontrasteer met dié van 1,7% van Johann Els, senior ekonoom van PSG. Hy het gesê die Bank se voorspelling weerspieël beide opwaartse en afwaartse risiko’s, met die trajek wat nou afhang van hoe vinnig die konflik in die Midde-Ooste bedaar.
Hoër vir langer
Kristof Kruger, hoof van vaste inkomste by Prescient Securities, het gesê die jongste seine van die Bank dui op ‘n meer valke houding, met markte wat gelei word na ‘n “hoër vir langer” rentekoersomgewing. “Dit is nie meer ‘n skoon storie nie,” het hy gesê.
Shireen Darmalingam, ekonoom van Standard Bank, het gewaarsku dat strenger monetêre beleid die ekonomie nadelig kan beïnvloed in die geval van ‘n ernstige eskalasie in die oorlog.
‘n Soortgelyke standpunt is ingeneem deur Samuel Seeff, voorsitter van die Seeff Property Group, wat gesê het die bank moet vermy om te aggressief te reageer op wat dalk ‘n tydelike skok kan wees.
“Die bank moet waak teen enige voortydige of reaksionêre rentekoersverhogings wat veroorsaak word deur die tydelike styging in oliepryse,” het hy gesê.
Greg Dart, direkteur van die High Street Auction Company, het gesê “die enigste sekerheid is onsekerheid op die oomblik”.
IOL BESIGHEID
