Voeg dit by Malek|Gepubliseer
Suid-Afrika se hoë misdaadranglys in die onlangs vrygestelde 2025 Global Organised Crime Index het wydverspreide aandag getrek, maar die data openbaar ’n dieper kommer: finansiële en kubermisdaad neem wêreldwyd toe namate die digitalisering van finansiële stelsels nuwe geleenthede vir misdadigers skep, volgens Christo Snyman, besturende lid van CS Forensics.
Hy sê vir baie ondernemings kom die grootste risiko egter nie van eksterne sindikate nie, maar van binne hul eie organisasies.
Volgens Snyman beklemtoon ondersoeke toenemend binnebedrog, waar werknemers hul toegang tot stelsels en sensitiewe inligting uitbuit om fondse te verduister of transaksies te manipuleer.
“’n Onlangse Suid-Afrikaanse saak waarby ’n top-gegradeerde residensiële en kommersiële huur- en verkoopsagentskap betrokke is wat regoor die land werk, illustreer hoe binnebedrog binne gevestigde stelsels kan ontvou,” sê hy.
’n Voorlopige ondersoek deur CS Forensics het onreëlmatige finansiële aktiwiteit aan die lig gebring wat met ’n senior werknemer verbind word. Volgens Snyman het die ondersoek onreëlmatige toekennings op die huurbetalingstelsel gevind en betalings wat deur Riaan Theunissen, voorheen die streekhuurbestuurder by die agentskap, aan valse begunstigdes gemaak is.
“Theunissen het interne beheermaatreëls in die huurbetalingstelsel omseil deur sekere transaksies te argiveer en versuim om die agentskap se interne goedkeuring en betalingsprosedures te volg. Sy stelseltoegang het hom toegelaat om betalings te laai en vry te stel, wat ‘n geleentheid geskep het om die betalingsproses te manipuleer,” sê Snyman.
CS Forensics het verskeie metodes geïdentifiseer wat na bewering gebruik is om fondse te verduister en bedrieglike aktiwiteite te verberg, wat 473 betalings van altesaam R5,5 miljoen beloop het, sê hy.
Theunissen is verlede week Vrydag skuldig bevind op alle aanklagte, met bewyse gelewer van diefstal en bedrog. Hoewel elke geval verskil, is die patroon bekend: binne-toegang gekombineer met swak kontroles skep vrugbare grond vir bedrog, sê Snyman.
Snyman beklemtoon dat voorkoming die beste beskerming is, en om die sielkundige drywers agter bedrog te verstaan, is van kritieke belang. “Geen persoon of besigheid is vrygestel van die bedreiging wat finansiële misdaad inhou nie. ‘n ‘Beroepsmisdadiger’ is meer as net ‘n term – dit is ‘n werklikheid wat spreek tot die volharding en gesofistikeerdheid van individue en sindikate wat hul tyd daaraan bestee om finansiële stelsels en menslike kwesbaarhede stelselmatig te ontgin.”
Hy sê baie ondersoeke maak staat op die ‘bedrogdiamant’-model, wat vier bemagtigende faktore identifiseer: druk, vermoë, geleentheid en rasionalisering. Ekonomiese druk is dikwels die mees algemene drywer, met stygende skuld, swaarkry en leefstylinflasie wat spanning veroorsaak.
“Verslawing kan ook ‘n rol speel. In ‘n ander saak wat CS Forensics hanteer het, het die oortreder uitgebreide bedrog gepleeg terwyl fondse in aanlyn dobbelplatforms gewas is en ‘n duur dwelmverslawing volgehou het. Hierdie druk kan die motivering vir bedrog skep, maar dit is vermoë en geleentheid wat dit toelaat,” sê Snyman.
Werknemers in vertrouensposisies, met toegang tot finansiële stelsels of die vermoë om beheermaatreëls te omseil, is uniek geplaas om swakhede uit te buit. Die gevolge vir besighede is ernstig, sê hy.
PwC se Global Economic Crime and Fraud Survey het bevind dat meer as die helfte van organisasies wêreldwyd in die afgelope twee jaar bedrog ervaar het, met gesamentlike verliese van meer as $42 miljard. “Die impak van bedrog op besighede strek veel verder as die onmiddellike finansiële verlies. Maatskappye kan langtermyn winserosie, reputasieskade, wetlike blootstelling en aansienlike bedryfsontwrigting in die gesig staar,” sê Snyman.
Volgens Snyman moet voorkoming vir besighede binne die organisasie begin. Sterk stelsels, effektiewe bestuur en werknemersbewustheid is noodsaaklik. Maatreëls sluit in streng toegangsbestuur, verpligte wagwoordveranderings, skeiding van pligte in betalingsprosesse, en gereelde ouditering van hoërisiko-transaksies. Net so belangrik is die bou van ‘n kultuur van waaksaamheid.
“Die mees prominente toegangspunt tot ‘n organisasie is dikwels die werknemers self. ‘n Hiperwaaksaam, verantwoordelike en goed opgeleide spanlid is nie net ‘n waardevolle menslike bate nie, maar ook ‘n kragtige identifiseerder van risiko en afskrikmiddel vir misdaad,” sê Snyman.
Soos finansiële misdaad saam met tegnologie ontwikkel, staar Suid-Afrikaanse besighede ‘n toenemend komplekse risiko-omgewing in die gesig. Die les uit onlangse ondersoeke is duidelik: terwyl organisasies dikwels op eksterne bedreigings fokus, kan die belangrikste kwesbaarhede binne hul eie stelsels lê, sê hy.
PERSOONLIKE FINANSIES
