Daar is ‘n voortdurende debat in finansiële kringe: is die huur van ‘n eiendom op lang termyn meer kostedoeltreffend as om een te koop? Aanlyn sal jy argumente teëkom vir óf huur óf koop, en dit hang beslis van jou persoonlike omstandighede af, maar ek is van oortuiging dat, ten spyte van die nadele en verborge koste, die afbetaling van ‘n verband op ‘n eiendom wat jy uiteindelik sal besit, loshande wen oor huur oor die lang termyn.
Huur
Die voordele:
- Om ‘n eiendom te huur is goedkoper as om ‘n verband te betaal op ‘n eiendom van dieselfde waarde.
- Jy het nie die verantwoordelikhede – en koste – om die eiendom in stand te hou nie.
- Jy is oor die algemeen nie verantwoordelik vir die betaling van tariewe of versekering op die eiendom nie. Op ‘n deeltiteleiendom kan daar egter van jou verwag word om die deeltitelheffing bo-op jou huur te betaal. Jy moet ook vir water en elektrisiteit betaal.
- Jy het die buigsaamheid om relatief pynloos na ‘n ander huis te trek, sonder die koste wat aangegaan word om te verkoop en te koop, onderhewig aan die bepalings van die huurkontrak.
Die nadele:
- Jy is verantwoordelik vir alle eiendomsverwante koste, insluitend instandhouding, tariewe en versekering.
- Die besit van ‘n eiendom bind jou vas, wat jou dalk nie pas as jy jonk en gretig is om die wêreld te verken nie.
- As gevolg van die hoë koste van eiendomsoordragte (sien hieronder), kan koop en verkoop te gereeld enige finansiële voordele van besit vergoed.
- ‘n Eiendom is ‘n illikiede bate – om dit te verkoop kan maande neem.
- Terwyl die eiendomsmark oor die algemeen redelik stabiel is, is dit onderhewig aan ekonomiese afswaai en skokke. In onlangse jare het die residensiële mark in Suid-Afrika oor die algemeen onderpresteer, hoewel sommige gebiede swakker gevaar het as ander.
- Op hoërwaarde eiendomme kan jy onderhewig wees aan kapitaalwinsbelasting wanneer jy verkoop (op ‘n primêre woning is die eerste R2 miljoen van ‘n wins vrygestel), hoewel jy enigiets wat aan opknappings bestee word, kan verreken.
Voorafkoste om in ag te neem wanneer jy koop
Ryan Lewarne, junior portefeuljebestuurder by Anchor Capital, sê jong mense wat genoeg verdien en die finansiële dissipline het om hulle tot die koop van ‘n huis te verbind, moet, afgesien van die eiendomsprys, die ekstra voorafkoste, wat aansienlik kan wees, oorweeg. Dit sluit in:
- Deposito: Dit moet ideaal gesproke ten minste 10% van die vraprys wees. “Sommige finansiële instellings verskaf 100%-effekte aan eerstekeerkopers, maar dit hang af van die bekostigbaarheidsbeoordeling wat deur die lener gedoen word,” sê Lewarne.
- Verbandregistrasie- en aktebesorgingsfooie: Die regskoste om u verband te registreer en die eiendom in u naam oor te dra, is aansienlik. Lewarne gee ‘n voorbeeld dat op ‘n eiendom van R1,4 miljoen met ‘n verband van R1,26 miljoen, die regskoste sowat R65 000 sal beloop, onderhewig aan onderhandeling.
- Aktekantoor oordrag- en registrasiefooie: In Lewarne se voorbeeld sou dit sowat R3 000 kos om die eiendom oor te dra en die verband te registreer.
- Hereregte: Dit is ‘n belasting wat op ‘n glyskaal gehef word volgens die eiendomsprys. In hierdie voorbeeld sal hereregte ongeveer R5 700 wees.
- Bankadministrasiefooie: Die bank wat die verband verskaf, sal in hierdie voorbeeld ongeveer R1 500 aan administrasiekoste hef.
Benewens hierdie fooie wat met die verband en die oordrag verband hou, kan van jou verwag word om kredietlewensversekering uit te neem om die verband te dek sou jy nie kan betaal nie weens dood, ongeskiktheid of, in sommige gevalle, aflegging, sê Lewarne. Hy sê jy kan ook kies om ‘n huisinspeksie teen tussen R2 000 en R5 000 te onderneem om onvoorsiene probleme met die eiendom te identifiseer.
Lewarne se aanbevelings aan eerstekeerkopers is:
- Maak seker jy het ‘n duidelike, gedetailleerde finansiële plan wat jou in staat stel om te spaar vir die aanvanklike kontantuitvloei wat vereis word.
- Deur ‘n doeltreffende begroting kan jy verseker dat jy koste bo en behalwe die maandelikse verbandterugbetaling kan dek.
* Hesse is die voormalige redakteur van Persoonlike Finansies.
PERSOONLIKE FINANSIES
